Kartka z kalendarza

USA odtajniają akta ws. Okrągłego Stołu

5 kwietnia 2001 roku serwisy informacyjne zaczynały się od wieści zza oceanu. Dokładnie 12 lat po zakończeniu w Polsce obrad Okrągłego Stołu, które zapoczątkowały przemiany ustrojowe nad Wisłą, Departament Stanu USA odtajnił dokumenty, które opisywały kulisy wydarzeń z czerwca 1989 r.

Tajne dotąd amerykańskie dokumenty wywołały szereg dyskusji w Polsce. Okazało się, że Amerykanie nie wykluczali nawet krwawej wojny domowej nad Wisłą.

Pomiędzy podpisaniem 5 kwietnia 1989 r. umów „okrągłostołowych”, a wyborem przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta PRL Wojciecha Jaruzelskiego, co nastąpiło 19 lipca, ambasada USA w Warszawie ostrzegała Waszyngton przed możliwym buntem żołnierzy, gdyby gen. Jaruzelski nie został jednak zaprzysiężony.

Część partyjnych działaczy miała też zignorować porozumienie i nie zgodzić się na przejęcie części władzy przez „Solidarność”. Ambasador amerykański miał też poinformować przełożonych o rozmowie z ówczesnym szefem MSW, gen. Czesławem Kiszczakiem, który mówił ponoć o możliwej interwencji z zewnątrz w Polsce.

Amerykanie, na czele z prezydentem Georgem Bushem, który przyjechał do naszego kraju kilka dni przed głosowaniem ws. powołania gen. Jaruzelskiego na urząd prezydenta, mieli zabiegać, aby posłowie „Solidarności” nie odrzucili tej kandydatury.

Wojciech Jaruzelski wygrał głosowanie... jednym głosem. Na sali obrad nie zjawiło się ok. 10 posłów „Solidarności”. Prezydentem PRL, a od 31 grudnia 1989 – Rzeczpospolitej Polskiej był do 22 grudnia 1990 r. Po nim urząd objął, wybrany w wyborach powszechnych, Lech Wałęsa.

Konsekwencją ustaleń Okrągłego Stołu były pierwsze częściowo wolne wybory parlamentarne, 4 czerwca 1989 r., w wyniku których w Polsce powstał pierwszy w środkowo-wschodniej Europie niekomunistyczny rząd, na czele którego stanął Tadeusz Mazowiecki. Transformacji ustrojowej nic już nie zatrzymało, 31 grudnia 1989 r. Polska Rzeczpospolita Ludowa zmieniła nazwę na Rzeczpospolita Polska, a orzeł w godle zyskał koronę.
USA odtajniają akta ws. Okrągłego Stołu
Zdjęcie główne: 5 kwietnia 1989 r. podpisano porozumienia okrągłostołowe (fot. Jerzy KOSNIK/Gamma-Rapho via Getty Images)
Zobacz więcej
Kartka z kalendarza wydanie 17.11.2017 – 24.11.2017
Mydelniczka z charakterem. Trabant ma już 60 lat
Auto produkcji NRD stało się ikoną motoryzacji.
Kartka z kalendarza wydanie 20.10.2017 – 27.10.2017
Dzisiaj 61. rocznica wybuchu powstania węgierskiego
Zbrojne wystąpienie przeciwko ZSRR trwało od 23 października do 10 listopada 1956 r.
Kartka z kalendarza wydanie 29.09.2017 – 6.10.2017
Trajtki, trajlusie, ziutki. Ekologia w PRL-u, czyli trolejbusy
Były szybkie, kursowały często i zapewniały także nietypowe atrakcje.
Kartka z kalendarza wydanie 22.09.2017 – 29.09.2017
Weekend w PRL. Chcąc napełnić bak, trzeba było mieć dużo...
Synonimem stacji paliw stały się CPN-y.
Kartka z kalendarza wydanie 15.09.2017 – 22.09.2017
Spekulant, badylarz i prywaciarz – PRL potrzebowało wrogów...
Wojna o handel trwała przez wszystkie lata PRL-u.