Felietony

Wyjechał do Izraela i opisał walkę frakcji w Komitecie Centralnym PZPR

Pokazywał niegodziwość obu stron, z tezą, że w naszym interesie jest wewnętrzny spór w partii, bowiem wytraca ona siły, które byłyby skierowane przeciwko nam wszystkim – narodowi polskiemu.

Andrzej Dobosz opowiada o Witoldzie Jedlickim w 101. odcinku programu „Z pamięci”.

Historyk, który Trylogię Sienkiewicza nazwał Biblią polskości

Zdawał sobie sprawę z pomyłek autora, ale uważał to za główne dzieło kształtujące świadomość narodową Polaków.

zobacz więcej
Witolda Jedlickiego poznałem w latach wczesnych 50. u Jana Józefa Lipskiego, z którym zaprzyjaźnił się na studiach uniwersyteckich w Warszawie. Tam go spotykałem. Potem, od 1956 roku, był członkiem Klubu Krzywego Koła, gdzie brał udział bardzo aktywny.

Przez jakiś czas pracował w Państwowym Wydawnictwie Naukowym, gdzie zredagował mającą najmniejszy nakład książkę, wyjątkowo znienawidzoną przez Włodzimierza Iljicza Lenina, mianowicie „Trzy dialogi między Hylasem i Filonusem” George’a Berkeley’a.

W 1956 roku było w Warszawie takie ciche międzynarodowe spotkanie filozofów, na które przyleciał z Paryża Raymond Aron i okazało się, że Jedlicki mówi swobodnie paroma językami – tłumaczył. Z tym, że tłumacząc na przykład Jana Józefa Lipskiego mówił po prostu to, co Lipski powiedział po polsku. Natomiast gdy odzywał się były stalinista, już nawrócony Roman Zimand, Jedlicki za każdym razem zaczynał od zdania: – Pan Zimand wyraził pogląd… I dopiero następowało tłumaczenie.

W 1962 roku opuścił Polskę, wyjechał do Izraela. I zaraz po jego wyjeździe w „Kulturze” Jerzego Giedroycia ukazał się jego artykuł „Chamy i Żydy”, opowiadający o walkach dwóch frakcji w Komitecie Centralnym PZPR (proreformatorscy „puławianie”, którzy po wydarzeniach Poznańskiego Czerwca poparli kandydaturę Władysława Gomułki na I sekretarza KC PZPR oraz „natolińczcy” przeciwni liberalizacji systemu, będący zwolennikami Mieczysława Moczara – przyp. red.).

„Żydzi” to byli ci komuniści, którzy przyszli z Rosji i którzy w pierwszych latach byli na czele władzy, w pewnej chwili jednak uznali, że ten system niszczy ich kolejno, ich samych, i jakby skorzystali z możliwości odwilży i złagodzenia kursu. Natomiast „Chamy” to byli działacze krajowi, którzy teraz dopiero chcieli dojść do głosu przeciwko „puławianom” i oni byli znacznie bardziej gotowi wykonywać instrukcje ambasady sowieckiej. Był to artykuł pokazujący niegodziwość obu stron i z tezą, że właściwie jest w naszym interesie wewnętrzny spór w partii, bowiem w ten sposób wytraca ona między sobą swoje siły, które w innym wypadku byłyby skierowane przeciwko nam wszystkim. Przeciwko narodowi polskiemu.
Andrzej Dobosz w 101. odcinku programu „Z pamięci” o Witoldzie Jedlickim

TYGODNIK TVP, ul. Woronicza 17, 00-999 Warszawa. Redakcja i autorzy


– Andrzej Dobosz,
filozof i polonista, autor felietonów – w tym zbiorów „Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia” (1993), „Generał w bibliotece” (2001), „Ogrody i śmietniki” (2008), „Z różnych półek”(2014) – oraz opowiadania „O kapeluszu” (1999). Doktoryzował się u Leszka Kołakowskiego, przyjaźnił się z Janem Józefem Lipskim, chadzał na spotkania w kawiarni PIW-u przy „opozycyjnym” stoliku Antoniego Słonimskiego. Był inwigilowany przez SB, w 2005 r. otrzymał od IPN status osoby represjonowanej. W 1974 r. wyemigrował do Francji, prowadził w Paryżu polską księgarnię. Zagrał epizody w wielu filmach: „Rejsie” (Marek Piwowski, 1970), „Trzecia część nocy” (Andrzej Żuławski, 1971), „Trzeba zabić tę miłość” (Janusz Morgenstern, 1972), „Stawiam na Tolka Banana” (Stanisław Jędryka według powieści Adama Bahdaja, 1973) oraz „Ryś” (Stanisław Tym, 2007; Dobosz nawiązywał do swej roli filozofa z „Rejsu”).



W każdą sobotę i niedzielę TVP1 emituje cykl rozmów z Andrzejem Doboszem „Z pamięci”. Widzowie poznali też jego wcześniejsze programy „Spis treści”. Co piątek można obejrzeć emitowany właśnie cykl na stronach Tygodnika TVP.
Zobacz też pozostałe odcinki „Z pamięci”. Numery 1-20: 
Odcinki programu „Z pamięci” od 21. do 40.:
Odcinki programu „Z pamięci” od 41. do 60.:
Odcinki programu „Z pamięci” od 61. do 80.:
Odcinki programu „Z pamięci” od 81. do 100.:
Odcinki programu „Z pamięci” od 101.:
Zdjęcie główne: Warszawa, 16.10.1956 r. Walka na teksty w okresie VIII Plenum KC, na którym Władysław Gomułka poddał krytyce dotychczasowy styl sprawowania władzy. Nz. Artykuł Bolesława Piaseckiego w „Słowie Powszechnym”, wywieszony na tablicy na Uniwersytecie Warszawskim. Fot. PAP/CAF/Walczyński
Zobacz więcej
Felietony Najnowsze wydanie
Dmowski, konsekwentny przeciwnik lewicy
Nie chciał wzmacniać rosyjskich komunistów i osłabiać obozu białych.
Felietony Najnowsze wydanie
Wino w dużych flachach, czyli o piciu w czasach kryzysu
To opowieść o ludziach, których niewiele interesuje ponad to, by codziennie obficie pociągnąć z galonowego gąsiorka.
Felietony Najnowsze wydanie
Książę
Komentarze Piotra Młodożeńca w Tygodniku TVP.
Felietony Najnowsze wydanie
Bullfighting
Andrzej Krauze dla Tygodnika TVP.
Felietony Najnowsze wydanie
Tyle nierozliczonych spraw
Dlaczego starzec jest chowany z honorami, skoro za Solidarności, został na jej żądanie pozbawiony wysokiej funkcji?