Felietony

Bohater hymnu narodowego lepiej znał niemiecki niż polski

Był Polakiem, ale synem oficera saskiego. Życiorys generała Jana Henryka Dąbrowskiego – uczestnika insurekcji kościuszkowskiej, twórcy Legionów Polskich we Włoszech, inicjatora powstania wielkopolskiego 1806 roku i naczelnego dowódcy wojsk polskich w 1813 r. – odbiega od wyobrażeń. Wacław Berent dowiedział się o nim rzeczy nieoczekiwanych i postanowił je opisać w pierwszym tomie „Opowieści biograficznych”. Andrzej Dobosz w 55. odcinku programu „Spis treści” mówi o „Nurcie”, który pisarz poświęcił też twórcy najbardziej znanej kolędy.

Wielki książę rosyjski, który Rosjan traktował znacznie gorzej niż Polaków

Bił żołnierzy do nieprzytomności i cieszył się, gdy pod Grochowem dawaliśmy łupnia jego rodakom.

zobacz więcej
Wacław Berent w swoim życiu studiował w Krakowie, Zurichu, Monachium. Podczas studiów spotkał właściwie wszystkie osoby ważne w Polsce: Ignacego Daszyńskiego, Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Edwarda Abramowskiego, a nawet Rozalię Luksemburżankę.

Jako pisarz debiutował w roku 1895 powieścią „Fachowiec”, potem było „Próchno” – powieść o dekadentach i „Żywe kamienie”. No i lata 30. to są „Opowieści biograficzne” – pierwszy tom, „Nurt”, zajmuje się głównie dwoma postaciami.

Jedna to poeta z Podlasia, pochodzący ze średnio zamożnej rodziny szlacheckiej, który miał spłachetek ziemi i przy każdej okazji żalił się na swoje ubóstwo. Natomiast kto go poznawał w Warszawie, chwalił jego twórczość. A jest to autor najbardziej znanego tekstu w Polsce:

Bóg się rodzi, moc truchleje,
Pan niebiosów obnażony...


I to napisał Franciszek Karpiński.

Drugą postacią jest bohater hymnu narodowego Jan Henryk Dąbrowski. Jego życiorys odbiega od wyobrażeń. Był Polakiem, ale synem oficera saskiego. Niemiecki był jego pierwszym językiem, używanym w korespondencji prywatnej. Nawet mowy i rozkazy do wojska pisał po niemiecku i tłumaczył mu to na polski spolonizowany Francuz, z nim zaprzyjaźniony.

W Warszawie zjawił się w roku 1792, żeby wstąpić do wojska narodowego. Został dowódcą brygady kawalerii. Brał udział w powstaniu kościuszkowskim, po czym wybrał się na zachód, żeby tam stworzyć wojsko polskie.

Historia legionów, w szczegółach poznanych i opisanych przez Berenta, wygląda smutnie. Otóż było to posiłkowe wojsko francuskie, walczące z Włochami występującymi w obronie swojej niepodległości. Dąbrowski był doskonałym taktykiem wojskowym, całe życie uczącym się, i traktował tą przygodę włoską jako rodzaj wykształcenia swoich oficerów. Dbał, żeby oni zwiedzali muzea, oglądali bogate wnętrza kościołów włoskich, uczyli się, zaopatrywał ich w książki.

Wacław Berent dużo czytał i zdał sobie sprawę, że istnieją wydarzenia i postacie, o których życiu publiczność na ogół nie wie. I skoro dowiedział się rzeczy nieoczekiwanych o Dąbrowskim, to postanowił zapoznać z nimi szerszą publiczność.
„Spis treści”, odc. 55. Andrzej Dobosz o „Nurcie” Wacława Berenta

TYGODNIK TVP, ul. Woronicza 17, 00-999 Warszawa. Redakcja i autorzy


– Andrzej Dobosz,
filozof i polonista, autor felietonów – w tym zbiorów „Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia” (1993), „Generał w bibliotece” (2001), „Ogrody i śmietniki” (2008), „Z różnych półek”(2014) – oraz opowiadania „O kapeluszu” (1999). Doktoryzował się u Leszka Kołakowskiego, przyjaźnił się z Janem Józefem Lipskim, chadzał na spotkania w kawiarni PIW-u przy „opozycyjnym” stoliku Antoniego Słonimskiego. Był inwigilowany przez SB, w 2005 r. otrzymał od IPN status osoby represjonowanej. W 1974 r. wyemigrował do Francji, prowadził w Paryżu polską księgarnię. Zagrał epizody w wielu filmach: „Rejsie” (Marek Piwowski, 1970), „Trzecia część nocy” (Andrzej Żuławski, 1971), „Trzeba zabić tę miłość” (Janusz Morgenstern, 1972), „Stawiam na Tolka Banana” (Stanisław Jędryka według powieści Adama Bahdaja, 1973) oraz „Ryś” (Stanisław Tym, 2007; Dobosz nawiązywał do swej roli filozofa z „Rejsu”).



TVP1 emituje cykl rozmów z Andrzejem Doboszem „Spis treści” w każdą sobotę i niedzielę. Programy te co piątek można przedpremierowo obejrzeć w Tygodniku TVP.
Zobacz też pozostałe odcinki programu „Spis treści”. Numery 1-20:
„Spisy treści” od odcinka 21. do 40.:
„Spisy treści” od odcinka 41.:
Zobacz więcej
Felietony Najnowsze wydanie
Kreml dziękuje tropicielom polskiego antysemityzmu
Niektórzy opiniotwórczy Rosjanie nazywają nasz kraj „zgniłym płodem europejskiej demokracji”.
Felietony Najnowsze wydanie
Wypasiony debiut zarżnięty przez bezrozumny gest cenzora
Zaczynała od opowieści kosmicznej i horroru.
Felietony Najnowsze wydanie
Inteligent o ogromnej wiedzy niemający matury
Był wybitnym uczniem z polskiego i historii. Natomiast zupełnie nie pojmował matematyki – Andrzej Dobosz w 16. odcinku programu „Z pamięci” wspomina Pawła Hertza. Część 1.
Felietony Najnowsze wydanie
Pantofelek
Satyra Andrzeja Krauzego w Tygodniku TVP.
Felietony Najnowsze wydanie
Nikt się nie pytał, czy to da się odbudować. To było oczywiste
Zamienił mieszkanie na duży strych na Nowym Świecie, który urządził. To było miejsce, w którym człowiek głupiał – Andrzej Dobosz w 17. odcinku programu „Z pamięci” wspomina Pawła Hertza. Część 2.