Felietony

Polak, który chronił kolej przed chińskimi bandami wspieranymi przez Japończyków

Wstrzymał ruch pociągów pasażerskich i doprowadził do szybkiej ewakuacji ogromnej ilości wojsk rosyjskich, które stacjonowały tam po przegranej wojnie, były źle odżywione i gotowe do buntu. Aresztowany, skazany na śmierć, w swej książce ujawnił ogromną wiedzę o folklorze więziennym. Andrzej Dobosz w 53. Odcinku programu „Spis treści” opowiada o Ferdynandzie Ossendowskim i jego książce „Od szczytu do otchłani”.

„Polski Karol May”, przed wojną jeden z pięciu najbardziej poczytnych pisarzy na świecie

Podejrzewano, że zna miejsce ukrycia, gdzieś w mongolskich stepach, skarbu antykomunistycznego „Krwawego Barona” Ungerna.

zobacz więcej
Ferdynand Antoni Ossendowski zaczął gimnazjum w Kamieniu Podolskim, potem rodzina przeniosła się do Petersburga, gdzie zrobił maturę. Z końcem XIX wieku zaczął studiować i skończył chemię na uniwersytecie petersburskim w roku 1900. Podczas studiów jeszcze odbył podróż do Francji, gdzie słuchał też wykładów z dziedziny chemii, a podczas wakacji pływał na statkach i opłynął całą Azję.

W roku 1904 został wysłany do Harbinu – dzisiaj jest to miasto w Chinach, wtedy było w Mandżurii – jako doradca techniczny Kolei Wschodniosyberyjskiej. To był koniec przegranej przez Rosję wojny z Japonią. W Harbinie odbył się wiec i powstał Centralny Komitet Rewolucyjny, złożony z 27 osób, głównie Polaków – funkcjonariuszy i budowniczych Kolei Wschodniosyberyjskiej. Ossendowski wszedł do tego komitetu i został jego przewodniczącym.

Komitet nazywał się „rewolucyjny”, ale w zasadzie był kontrrewolucyjny. To znaczy starał się opanować, zapobiec wszelkim rozruchom i doprowadzić do ewakuacji ogromnej ilości wojsk rosyjskich, które stacjonowały tam jeszcze po przegranej wojnie, były źle odżywione i gotowe do buntu. Ossendowski współpracował, niemal zaprzyjaźnił się z dwoma sensownymi generałami rosyjskimi.

Komitet Rewolucyjny Ossendowskiego wstrzymał ruch pociągów pasażerskich i doprowadził do bardzo intensywnej ewakuacji żołnierzy rosyjskich. Ossendowski został aresztowany, skazany na wyrok śmierci. Inni generałowie się sprzeciwili i stanął jeszcze raz przed sądem.

W książce „Od szczytu do otchłani” pierwsza część opowiada o wydarzeniach w Mandżurii, o ochronie Kolei Wschodniosyberyjskiej przed bandami chińskimi wspieranymi przez Japończyków. Natomiast część druga, otchłań, jest to więzienie rosyjskie, w którym spędzi 18 miesięcy.

To więzienie też jest niejednakowe, bo tam Ossendowski żyje w warunkach dość luksusowych. To znaczy ma własny pokój a nie celę, ogródek, w którym hoduje kwiaty. Po roku zmienia się premier i tych więźniów politycznych kieruje do wspólnego więzienia z kryminalnymi. Wtedy Ossendowski jest w wielkiej, wspólnej, 40-osobowej celi, gdzie robiono podkopy. Jest to ogromna wiedza o folklorze więziennym.
„Spis treści”, odc. 53. Andrzej Dobosz o wspomnieniach Ferdynanda Ossendowskiego „Od szczytu do otchłani”

TYGODNIK TVP, ul. Woronicza 17, 00-999 Warszawa. Redakcja i autorzy


– Andrzej Dobosz,
filozof i polonista, autor felietonów – w tym zbiorów „Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia” (1993), „Generał w bibliotece” (2001), „Ogrody i śmietniki” (2008), „Z różnych półek”(2014) – oraz opowiadania „O kapeluszu” (1999). Doktoryzował się u Leszka Kołakowskiego, przyjaźnił się z Janem Józefem Lipskim, chadzał na spotkania w kawiarni PIW-u przy „opozycyjnym” stoliku Antoniego Słonimskiego. Był inwigilowany przez SB, w 2005 r. otrzymał od IPN status osoby represjonowanej. W 1974 r. wyemigrował do Francji, prowadził w Paryżu polską księgarnię. Zagrał epizody w wielu filmach: „Rejsie” (Marek Piwowski, 1970), „Trzecia część nocy” (Andrzej Żuławski, 1971), „Trzeba zabić tę miłość” (Janusz Morgenstern, 1972), „Stawiam na Tolka Banana” (Stanisław Jędryka według powieści Adama Bahdaja, 1973) oraz „Ryś” (Stanisław Tym, 2007; Dobosz nawiązywał do swej roli filozofa z „Rejsu”).



TVP1 emituje cykl rozmów z Andrzejem Doboszem „Spis treści” w każdą sobotę i niedzielę. Programy te co piątek można przedpremierowo obejrzeć w Tygodniku TVP.
Zobacz też pozostałe odcinki programu „Spis treści”. Numery 1-20:
„Spisy treści” od odcinka 21. do 40.:
„Spisy treści” od odcinka 41.:
Zobacz więcej
Felietony Najnowsze wydanie
Nawalny to żaden liberał
Polak, który powiedziałby to co on, byłby uznany za „ruskiego agenta”.
Felietony Najnowsze wydanie
Umiał się wczuć w emocje złodziei. Hojnie go za to obdarowali
Był skłopotany i wtedy panowie powiedzieli: – Prosimy, niech się pan nie przeraża. Te rzeczy są kradzione, ale w Berlinie.
Felietony Najnowsze wydanie
Celebrował trzy czynności: rozmowę, rysowanie i parzenie herbaty
Mieszał gatunki, zieloną i czarną, wyparzał czajniczki. Znał niesłychaną liczbę języków. A pół pokoju poza rysunkami to były książki.
Felietony Najnowsze wydanie
Pytania
Komentarze Piotra Młodożeńca w Tygodniku TVP.
Felietony Najnowsze wydanie
Do wytępienia
Satyra Andrzeja Krauzego w Tygodniku TVP.