Felietony

Odbył wiele podróży, ale cena jednej była ogromna – tej do Katynia

„Opisy, obserwacje ludzi, z którymi się spotykał, obyczajów, pejzażu są precyzyjne i doskonałe. Natomiast proza fabularna nie wytrzymuje zestawienia z opisami realnych przeżyć. Psychologia bohaterów fikcyjnych bywa fantazyjna, styl czasem jest niedbały. Tak że są to dwie nierówne części dorobku Ferdynanda Goetla”. O twórczości i życiu tego pisarza Andrzej Dobosz opowiada w 50. odcinku programu „Spis treści”.

Jak polski łobuziak po austriackiej szkole kadetów stał się bolszewickim dygnitarzem

W Galicji Polacy bywali oficerami austriackimi i bywali w domach polskich rdzenni Austriacy. Natomiast w Warszawie dystans między Polakami a Rosjanami był nie do przebycia.

zobacz więcej
„Pisma podróżnicze” są to książki o doświadczeniach bolszewickich, potem odbytej jeszcze osobno podróży do Indii, podróży do Egiptu i wreszcie najbardziej niezwykła książka o podróży na Islandię – taka, że chciałoby się tam, mimo panujących chłodów, pojechać.

Islandia już w jego czasach się zmieniała, bowiem bywały tam gejzery, czyli takie wulkany z co jakiś czas wydobywającą się wrzącą wodą. Otóż jeśli od jakiegoś czasu któryś z wulkanów nie działał, Amerykańscy turyści umieli przyspieszać działania: wrzucali do środka duże ilości mydła. To mydło rozpuszczało się, uniemożliwiało normalne parowanie i po paru tygodniach następował wybuch.

Reykjavík jest to kilkaset domówi, a za tymi domami nie ma żadnego przedmieścia. Od razu zaczyna się taka przestrzeń pokryta pyłem wulkanicznym, po którym nie sposób chodzić, można tylko przejechać samochodem.

Opisy, obserwacje ludzi, z którymi się spotykał, obyczajów, pejzażu są precyzyjne i doskonałe.

Świadek ekshumacji grobów katyńskich. Wiedział, co go czeka

Zdążył zaprzęgnąć konia do furmanki, wziąć jakieś rzeczy i odjechać do lasu. Ale w tym lesie utyka. I żona go pyta: dokąd jest ta droga? Jest to droga donikąd.

zobacz więcej
Potem był znów w Warszawie i podczas drugiej wojny za zgodą władz podziemia udał się do Katynia, do obserwowania ekshumacji przez Niemców grobów katyńskich. Po powrocie zdał z tego dokładną relację generałowi Stefanowi Roweckiemu. Natomiast cena tej podróży była ogromna. W 1945 roku szczęśliwie udało mu się przez Czechosłowację uciec z Polski, dostać się do Włoch do korpusu Andersa, z którym zawędrował do Londynu. W ten sposób ocalił życie.

W Londynie zaczął się zajmować wyłącznie prozą fabularną, ogłaszaniem opowiadań i powieści. Zarówno artykuły publicystyczne, jak i prozę drukował w „Wiadomościach” Mieczysława Grydzewskiego. Ta proza fabularna nie wytrzymuje zestawienia z opisami realnych przeżyć. Psychologia bohaterów fikcyjnych bywa fantazyjna, styl czasem jest niedbały. Tak że są to dwie nierówne części dorobku Ferdynanda Goetla.
„Spis treści”, odc. 50. Andrzej Dobosz o twórczości Ferdynanda Goetla

TYGODNIK TVP, ul. Woronicza 17, 00-999 Warszawa. Redakcja i autorzy


– Andrzej Dobosz,
filozof i polonista, autor felietonów – w tym zbiorów „Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia” (1993), „Generał w bibliotece” (2001), „Ogrody i śmietniki” (2008), „Z różnych półek”(2014) – oraz opowiadania „O kapeluszu” (1999). Doktoryzował się u Leszka Kołakowskiego, przyjaźnił się z Janem Józefem Lipskim, chadzał na spotkania w kawiarni PIW-u przy „opozycyjnym” stoliku Antoniego Słonimskiego. Był inwigilowany przez SB, w 2005 r. otrzymał od IPN status osoby represjonowanej. W 1974 r. wyemigrował do Francji, prowadził w Paryżu polską księgarnię. Zagrał epizody w wielu filmach: „Rejsie” (Marek Piwowski, 1970), „Trzecia część nocy” (Andrzej Żuławski, 1971), „Trzeba zabić tę miłość” (Janusz Morgenstern, 1972), „Stawiam na Tolka Banana” (Stanisław Jędryka według powieści Adama Bahdaja, 1973) oraz „Ryś” (Stanisław Tym, 2007; Dobosz nawiązywał do swej roli filozofa z „Rejsu”).



TVP1 emituje cykl rozmów z Andrzejem Doboszem „Spis treści” w każdą sobotę i niedzielę. Programy te co piątek można przedpremierowo obejrzeć w Tygodniku TVP.
Zobacz też pozostałe odcinki programu „Spis treści”. Numery 1-20:
„Spisy treści” od odcinka 21. do 40.:
„Spisy treści” od odcinka 41.:
Zobacz więcej
Felietony Najnowsze wydanie
Narciarz, taternik, przeciwnik ustroju. Okrutnie zamordowany
Był gotów rozmawiać ze wszystkimi – z lewa, z prawa, używać argumentów. Jako łagodny polemista łatwo uzyskiwał przewagę.
Felietony Najnowsze wydanie
Diabeł
Satyra Andrzeja Krauzego w Tygodniku TVP.
Felietony Najnowsze wydanie
Mecenas do spraw politycznych
Aresztowany w roku 1984 pod fałszywym zarzutem, był przetrzymywany z więźniami kryminalnymi w ciężkim więzieniu.
Felietony Najnowsze wydanie
Okupanci
Komentarze Piotra Młodożeńca w Tygodniku TVP.
Felietony Poprzednie wydanie
„To ja decyduję, kto jest faszystą”
Hasło „faszyzm nie przejdzie” to okrutna drwina z pamięci ofiar formacji tak odrażającej, jak prawdziwy faszyzm. W ten sposób eliminowała przedwojenne elity, nauczycieli i urzędników, a włączała do definicji bohatera członków UB.