Kultura

Ile wysiłku jesteśmy w stanie włożyć w wywalczenie niezależności?

– Co znaczy wyzwolenie? Nie tylko w sensie politycznym, czyli odzyskania niepodległości przez Polskę, ale dla każdego z nas. Chcemy, żeby dzieła, które przygotowaliśmy, dały inspirację do zastanowienia się nad tym i szukania odpowiedzi na to pytanie – mówi Andrzej Kosendiak, dyrygent i dyrektor generalny festiwalu Wratislavia Cantas im. Andrzeja Markowskiego.

Już od 53 lat koniec wakacji oznacza dla Wrocławia i dla miłośników muzyki wokalnej święto: Wratislavia Cantans, wspaniały festiwal, który odbywa się w stolicy Dolnego Śląska i kilkunastu miastach regionu, we wspaniałych historycznych wnętrzach oraz w salach koncertowych.

Od 7 do 16 września w tym roku te przepiękne miejsca zostaną wypełnione muzyką na najwyższym światowym poziomie. Dzieła oratoryjne, opery, kantaty, muzyka dawna, bardzo dawna, współczesna – program przygotowany dla państwa przez znakomitych artystów.

W tym roku jako myśl przewodnią, wspólnie z szefem artystycznym Giovannim Antoninim, wybraliśmy: Wyzwolenie. Obchodzimy setną rocznicę odzyskania niepodległości i takie akcenty też w programie festiwalu będą. Utwory związane z historią Polski, opera „Madame Curie”, dzieła Karola Szymanowskiego.

Chcieliśmy również, żeby festiwal był okazją do zastanowienia się: co znaczy wyzwolenie? Nie tylko w sensie politycznym – odzyskania niepodległości, ale dla każdego z nas. I myślę, że dzieła, które przygotowaliśmy, dadzą państwu inspirację do szukania odpowiedzi. Do zobaczenia, jak bardzo różne aspekty mieli na uwadze twórcy kultury, poeci, kompozytorzy mierzący się z tym tematem. Tematem wyzwolenia, niezależności, wolności. Bo przecież to – obok miłości czy śmierci – jest jednym z kluczowych dla nas pytań. Stawiamy je sobie, by zrozumieć, kim jesteśmy, my jako ludzie.

– Andrzej Kosendiak, dyrektor generalny Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego

TVP JEST PARTNEREM MEDIALNYM FESTIWALU


Wratislavia Cantas i specjalny repertuar na stulecie niepodległości Polski. Opowiada Andrzej Kosendiak
Zapowiedź programu Wratislavia Cantans, Giovanni Antonini:

Punktem wyjścia edycji festiwalu zatytułowanej „Wyzwolenie” jest inauguracyjny „Król Roger” Karola Szymanowskiego, opera ukazująca próbę wyzwolenia się od kultury, jej norm moralnych, społecznych i obyczajowych. Dzieło polskiego kompozytora opisuje konflikt dwóch aspektów człowieczeństwa, racjonalności i instynktu, oraz próbę uwolnienia się od dramatycznego rozdarcia między tymi przeciwstawnymi sobie żywiołami. W roku setnej rocznicy zakończenia I wojny światowej oraz stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości festiwal podejmuje także temat wolności w kontekście politycznym i społecznym. Usłyszymy wyśmienitą „Paukenmesse” Josepha Haydna, mszę z okresu wojen napoleońskich, czasów tuż po rewolucji francuskiej, kiedy formował się model funkcjonowania naszego współczesnego świata.

Do postaci Bonapartego nawiązuje także wspaniała „Oda do Napoleona” Arnolda Schönberga, skomponowana podczas II wojny światowej, do słów wiersza George’a Byrona – miażdżącej krytyki pokonanego imperatora. Napoleon sprzeniewierzył się ideałom wolnościowym, które wyniosły go do władzy, i stał się dyktatorem podobnym do wielu tyranów obecnych na kartach historii. Postawę władcy totalitarnego celnie wyśmiał w „Der Tribun” Mauricio Kagel. Na tym samym koncercie zabrzmi „Sześć bagatel” Antona Weberna, uznanego – podobnie jak Schönberg – za kompozytora zdegenerowanego i z tego powodu zakazanego w III Rzeszy. Z obłędem trybuna kontrastuje piękno twórczości Claude’a Debussy’ego, którego setna rocznica śmierci przypada w tym roku. Paradoksalnie to ludzie oddają totalną władzę jednostce, która następnie ich tyranizuje. Mechanizm ten opisał już w XVI wieku Étienne de la Boétie w „Rozprawie o dobrowolnej niewoli”, z której pochodzi tytuł koncertu. Podobnie żołnierz z powstałego dokładanie sto lat temu utworu Igora Strawińskiego: walczy o odzyskanie osobistej wolności, ale potem sam oddaje się w niewolę diabłu, ulegając żądzy posiadania.
Na festiwalu Wratislavia Cantans nie może zabraknąć znakomitych ansambli wokalnych. Narodowy Chór Ukrainy Dumka wykona utwory a cappella Henryka Mikołaja Góreckiego oraz ukraińską muzykę ludową i sakralną. Collegium Musicale z Estonii – również świętującej stulecie niepodległości – wraz z NFM Orkiestrą Leopoldinum przedstawi polską i estońską muzykę współczesną. Do Wrocławia z programem podejmującym tematykę snu – rozumianego jako chwilowe wyzwolenie się od zmęczenia i trosk – powróci znany z niezwykle oryginalnego brzmienia zespół Graindelavoix. Włoska La Compagnia del Madrigale wykona arcydzieła z fundamentalnej dla historii muzyki Księgi VIII „Madrygałó” Claudia Monteverdiego. W doskonałych dramaturgicznie utworach pojawia się motyw wojny, jednak u Monteverdiego są to potyczki serca – dużo mniej zgubne w skutkach niż zmagania militarne.

W roku polskiego jubileuszu zaprezentujemy operę niezmiernie interesującej kompozytorki Elżbiety Sikory, traktującą o jednej z najważniejszych Polek i jednocześnie jednej z największych postaci w historii nauki – Marii Skłodowskiej-Curie. Tytułowa Madame Curie musiała wywalczyć sobie wolność wyboru drogi życiowej, mierząc się z szeregiem stereotypów i uprzedzeń wobec kobiet. Tak jak w poprzednich latach zapraszamy na koncert poświęcony wyjątkowemu polskiemu kompozytorowi baroku i początków klasycyzmu – postać Marcina Józefa Żebrowskiego przybliży niestrudzony w zgłębianiu rodzimej spuścizny muzycznej Andrzej Kosendiak. Usłyszymy dzieła, które powstały dzięki mecenasowi istotnego w historii kraju sanktuarium na Jasnej Górze. Jak w każdej edycji czeka nas też typowo wrocławski koncert złożony z zabytków muzycznych przechowywanych w tutejszej bibliotece – tym razem będą to nie tylko kompozycje aktualnie znajdujące się w Bibliotece „Na Piasku”, lecz także dzieła z manuskryptu pochodzącego z Wrocławia i przechowywanego obecnie w Berlinie, zawierającego rzadko spotykane w początkach XVII wieku solowe utwory skrzypcowe, autorstwa m.in. Stephena Nau, Giovanniego Bassano i Francesca Rognoniego.
„Duchowa Stolica Polski” – Andrzej Kosendiak
Festiwal zwieńczy wielkie dzieło oratoryjne – „Messa da Requiem” Giuseppe Verdiego w wykonaniu sir Johna Eliota Gardinera i jego Monteverdi Choir oraz Orchestre Révolutionnaire et Romantique. Z tym cenionym utworem związana jest ogromna tradycja wykonawcza, tymczasem słynny angielski maestro proponuje nam spojrzeć na niego tak, jak patrzymy na muzykę dawną, i zadać sobie pytanie, jakiej interpretacji tej genialnej mszy żałobnej chciałby sam kompozytor. Verdi, tak jak Szymanowski, któremu poświęcona jest inauguracja, był wielkim patriotą – zaangażował się w budowanie zjednoczonego za jego życia państwa włoskiego; podobnie Szymanowskiemu bliska była idea odbudowy państwowości polskiej.

Program festiwalu przywołuje dramatyczne wydarzenia z historii, z których każde w jakimś stopniu jest związane z dążeniem do wolności – państw, grup społecznych, jednostek. Program jest zaproszeniem do zastanowienia się nad tematem niezależności, samostanowienia – czy naprawdę chcemy być wolni? Od czego pragniemy się wyzwolić? Ile wysiłku jesteśmy w stanie włożyć w wywalczenie niezależności? Niech do refleksji natchnie nas muzyka będąca zawsze przestrzenią wolności.

– Giovanni Antonini, dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego

TYGODNIK TVP, ul. Woronicza 17, 00-999 Warszawa. Redakcja i autorzy

Zapowiedź 53. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego
Zdjęcie główne: Wrocław, 15.09.2009. Jan Łukaszewski dyryguje Polskim Chórem Kameralnym podczas koncertu dedykowanego Krzysztofowi Pendereckiemu z okazji 75. rocznicy urodzin. Koncert odbył się 15 bm. w ramach Festiwalu Wratislavia Cantans. Fot. PAP/Grzegorz Hawałej
Zobacz więcej
Kultura Poprzednie wydanie
Rokossowski na Kasztance. Co ze sztuki II RP przejęła PRL
Dawne animozje między artystami wróciły po 1945 roku, stanowiąc zarówno trampolinę dla późniejszych karier, jak i niekiedy przyczynę ich blokady.
Kultura Poprzednie wydanie
Żelazna kurtyna z betonu. Gorący towar i gorzkie przemyślenia
Noc z 9 na 10 listopada 30 lat temu. Wiedzą państwo, co to za rocznica? Niektórzy epokowe wydarzenie po prostu przespali.
Kultura Poprzednie wydanie
Nie dałoby się jej kupić za żadne sumy. Pani od El Greca
Nie skarżyła się na niegodziwości, których doświadczyła. Poczynając od największych przykrości, których nie oszczędzono jej i Hannie Sygietyńskiej, podając w wątpliwość wartość ich odkrycia.
Kultura Poprzednie wydanie
Był jak trędowaty. Nie chciano go ani słuchać, ani widzieć
Gustaw Herling-Grudziński, autor „Innego świata” zawinił wobec komunizmu, zachodnich, lewicowych intelektualistów, a także wobec środowiska „Gazety Wyborczej”.
Kultura wydanie 1.11.2019 – 8.11.2019
Doczka
Jesienne opowiadanie Wojciecha Chmielewskiego.