Wywiady

„Ludobójstwo było dla nich jak sport”. Oscarowy faworyt „Syn Szawła” już w kinach

– Nie czekam na Oscara i właściwie nie liczyłem na żadną z nagród, nie dbam o nie – mówi Géza Röhrig. Odtwórca tytułowej roli w węgierskim filmie „Syn Szawła” ma nadzieję, że „widz staje się jego częścią, jakby na jeden dzień przenosił się w rzeczywistość Auschwitz”. – Młodzi ludzie powinni nie tylko wiedzieć, ale czuć do czego zdolny jest człowiek – podkreśla. Film właśnie trafił do polskich kin.

Auschwitz-Birkenau. Pamiętamy

W 1947 r. na terenie byłych niemieckich obozów zagłady Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau utworzono Muzeum. W 1979 r. wpisano je, jako jedyny tego typu obiekt, na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 27 stycznia, dzień wyzwolenia Auschwitz, jest na świecie obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holokauście.

zobacz więcej
Węgierski film to debiut pełnometrażowy 38-letniego László Nemesa. Jest on nominowany do Oscara w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, a także już zdobył dwie prestiżowe nagrody: Złotego Globa oraz Grand Prix na festiwalu w Cannes. „Syn Szawła” powstał z głębokiej potrzeby autentyczności, a drobiazgowa dokumentacja i produkcja zajęły twórcom pięć lat.

Jest to historia przedstawiająca 48 godzin z życia Szawła Ausländera, członka Sonderkommando w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau. Był to oddział żydowskich więźniów zmuszonych asystować nazistom w wielkiej machinie Zagłady. Stawali się powiernikami największej tajemnicy, dlatego także musieli zginąć. W sytuacji bez szans na przetrwanie, Szaweł próbuje ocalić w sobie to, co zostało z człowieka, którym kiedyś był. O filmie już teraz mówi się, że przejdzie do historii kina.
„Choć było tam prawdziwe piekło na ziemi, zaczęło mi tego brakować”

Auschwitz widziane z drona. Ten film poruszył cały świat

Wspólna produkcja BBC i TVP wywiera duże wrażenie na widzach z całego świata. Film z przelotu drona nad terenem dawnego KL Auschwitz–Birkenau publikują największe światowe media.

zobacz więcej
Przeczytałem, że jesteś węgierskim pisarzem i poetą, a jak to się stało, że dostałeś propozycję zagrania roli w filmie „Syn Szawła”?

– Poznaliśmy się z reżyserem (László Nemesem, przyp. red.) w 2007 roku w Nowym Jorku i pięć lat później przesłał mi scenariusz. Od razu mi się spodobał, więc jak zapytał mnie czy byłbym zainteresowany stać się częścią tego filmu, niekoniecznie odtwórcą głównej roli, od razu zaczęliśmy o tym rozmawiać. Ostatecznie zaproponował mi rolę Szawła.

Kim jest Szaweł, jak byś go opisał? O co walczy w filmie, bo z pewnością nie o przetrwanie?

– Jest członkiem specjalnej grupy Sonderkommando, którą naziści wykorzystywali w procesie eksterminacji. Zabijali naziści, ale brudną robotę zostawiali członkom Sonderkommando. To oni musieli zbierać zagazowane ciała Żydów, transportować je oraz sprzątać komory gazowe. To była naprawdę okropna robota, a na dodatek byli świadkami masowej zbrodni, dlatego naziści nie mogli pozwolić, aby przeżyli. Likwidowali ich regularnie co cztery miesiące.

Kiedy dla Szawła i jego towarzyszy nadszedł ten moment, przyłączył się do przygotowywanego buntu, ale znalazł też inny cel, by żyć. Chciał pochować ciało zmarłego 14-letniego chłopca. Prawdą jest, że nie zależało mu na samym przetrwaniu, wiedział, że jest coś ważniejszego.

Zabijali naziści, ale brudną robotę zostawiali członkom Sonderkommando

„Nie chcieliśmy tym filmem wywoływać emocji. Nikt na nim nie płacze”

„Mimo rozkazu opuszczenia kraju, został”. Syn rtm. Pileckiego przerywa milczenie o ojcu

Był nie tylko uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej, ochotnikiem do Auschwitz i walki w Powstaniu Warszawskim. W czasie pokoju założył mleczarnię, straż pożarną i pomagał rolnikom w edukacji. Losy rotmistrza,zakończone rozstrzelaniem przez komunistów w 1948 roku, przybliża książka i film „Pilecki”.

zobacz więcej
Pracowaliście nad tym filmem około 4-5 lat. Co było najtrudniejsze w tej pracy?

– Najtrudniejsze było to, co nastąpiło po niej. Przygotowania były ciężkie, ale najtrudniejszy był powrót do rzeczywistości po skończonych zdjęciach. Nie mogłem tak po prostu wrócić do zwykłego, codziennego życia. Czułem, że to, co mnie otacza jest bardzo płytkie.

Ludzie wyrzucający pizzę, pieniądze, znajomości. Drobne, a zarazem głupie rzeczy, które stanowią o naszym życiu. Żadnej z tych rzeczy nie było w Auschwitz, liczyło się tylko to, że się jest. Była w tym jakaś prawda, której zaczęło mi brakować, choć było tam prawdziwe piekło na ziemi.

Film jest inny niż te, które powstały i opisują Holocaust. Wpływa na emocje widzów, ale jest w nim coś więcej. Jaki jest jego główny cel?

– Wcale nie chcieliśmy tym filmem wywoływać emocji. Nikt na nim nie płacze i dokładnie to było naszym zamiarem. Inne filmy są oparte na emocjach, są sentymentalne. To, co chcieliśmy stworzyć to film, który nie tylko się ogląda, ale też czuje. Widz staje się jego częścią, zupełnie jakby na jeden dzień przenosił się w rzeczywistość Auschwitz.

Zależało nam, żeby można było zapomnieć, że siedzi się w kinie i ogląda film. Ponadto uważaliśmy, że zbiorowe przeżywanie Holocaustu nie ma sensu, a jedynie sprowadzenie tego na poziom jednostki. To jak osobista wędrówka, która ma pomóc to wszystko zrozumieć. Holocaust czy inna eksterminacja nie jest wiedzą czy informacją, bo wiadomo, że zginęło 6 milionów ludzi. Nie można ich wszystkich poczuć, ale jedną osobę już tak.

Chcieliśmy stworzyć film, który nie tylko się ogląda, ale też czuje

W filmie gra też czterech Polaków, w tym Jerzy Walczak (fot. Gutek Film)

„Zjawa” rozbiła pulę nagród. Złote Globy 2016 przyznane

Twórcy filmów „Zjawa” i „Marsjanin” zgarnęli główne nagrody Złotych Globów, przyznawanych przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej. Gala odbyła się w niedzielę wieczorem czasu lokalnego w Beverly Hills w Kalifornii.

zobacz więcej
Jesteśmy ponad 70 lat od zakończenia wojny. Jaki jest sens robienia takich filmów?

– Od czasu Holocaustu, co trzeci mieszkaniec Kambodży został zabity, potem była Rwanda, Darfur, Bośnia. Historycznie ludobójstwo było traktowane jak sport. Nie ma żadnej przyczyny, by myśleć, że jesteśmy lepsi teraz niż 70 lat temu. Myślę, że okrucieństwo wręcz wzrosło i to przeraża. Należy o tym pamiętać i to nie jest sprawa Niemców, Polaków, Żydów czy Węgrów, ale całej ludzkości.

To szczególnie ważne dla młodego pokolenia. Mam czwórkę dzieci i wiem ile czasu każdego dnia spędzają w sieci. Myślę, że tracą łączność z historią, która wydaje im się nudna. Dlatego powinni nie tylko wiedzieć, ale czuć do czego zdolny jest człowiek.

Nie ma co myśleć, że jesteśmy lepsi niż 70 lat temu

Mamy to! „Ida” wraca do Polski z Oscarem

„Ida” w reżyserii Pawła Pawlikowskiego została uhonorowana Oscarem w kategorii najlepszy obraz nieanglojęzyczny w trakcie 87. gali rozdania nagród amerykańskiej Akademii Filmowej.

zobacz więcej
Film zdobył już nagrodę Grand Prix w Cannes, ostatnio też pierwszego w historii Węgier Złotego Globa. Co te nagrody znaczą i czy może czekasz na Oscara?

– Nie czekam na Oscara i właściwie nie liczyłem na żadną z tych nagród, nie dbam o nie. Jestem jednak bardzo zadowolony, ponieważ dzięki nim publiczność może dowiedzieć się o filmie. Jego budżet to tylko milion euro, czyli bardzo tani, nawet jak na warunki węgierskie czy polskie. Nikt nam nie pomagał w jego realizacji, a plan zdjęciowy trwał zaledwie 20 dni.

Jeśli udało się przykuć nim uwagę i ludzie mogą obejrzeć go na całym świecie, to wspaniale, bo przecież właśnie po to robi się filmy. Dlatego jakakolwiek forma uznania od Cannes po Oscary jest ważna o tyle, o ile może pomóc, by ludzie dowiedzieli się o filmie.

Nie liczyłem na żadną z nagród, nie dbam o nie

Film na ekrany polskich kin wszedł 22 stycznia (fot. Gutek Film)
Jakich reakcji po obejrzeniu filmu spodziewasz się w Polsce?

– Polacy ogromnie wycierpieli ze strony nazistów. Nikt nie jest w stanie wytłumaczyć tego, co działo się na terenie Polski w czasie II wojny światowej. Ubiegły wiek był wyjątkowo krwawy, dużo bardziej dla Polaków niż dla Węgrów, dlatego nie trzeba im wyjaśniać, co miało miejsce w Auschwitz. To, co może być ciekawe dla polskich widzów to, że nie ma polityki w tym filmie, a jest to, do czego może doprowadzić całkowita władza nad jednostką. To bardzo ważne, by o tym, co się działo pamiętali wszyscy Polacy, którzy jako naród obok Żydów, Cyganów czy Węgrów byli ofiarami tego ludobójstwa.

Nie ma polityki w tym filmie, a jest to, do czego może doprowadzić całkowita władza nad jednostką

Zdjęcie główne: Odtwórcą głównej roli w filmie „Syn Szawła” jest Géza Röhrig (fot. Gutek Film)
Zobacz więcej
Wywiady wydanie 13.10.2017 – 20.10.2017
„Powinniśmy powiedzieć Merkel: Masz tu rachunek, płać!”
Jonny Daniels, prezes fundacji From the Depths, O SWOIM zaangażowaniu w polsko-żydowski dialog.
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
Definitely women in India are independent
Srinidhi Shetty, Miss Supranational 2016, for tvp.info
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
Małgosia uratowała mi życie. Dzięki niej wyszedłem z nałogu
– Mam polski paszport i jestem z niego bardzo dumny – mówi amerykański gwiazdor Stacey Keach.
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
„Kobiety w Indiach są niezależne. I traktowane z szacunkiem”
Tak twierdzi najpiękniejsza kobieta świata Srinidhi Shetty, czyli Miss Supranational 2016.
Wywiady wydanie 14.07.2017 – 21.07.2017
Eli Zolkos: Gross niszczy przyjaźń między Żydami a Polakami
„Żydzi, którzy angażują się w ruchy LGBT, przyjmują liberalny styl życia, odchodzą od judaizmu”.