Historia

Przyciągał władze i samobójców. Pałac Kultury kończy 60 lat

Wyżej! Wyżej! – krzyczeli urzędnicy, gdy nad przyszłym Placem Defilad latał samolot, wyznaczając wysokość Pałacu Kultury. Znalazło się w nim 3312 pomieszczeń, 33 dźwigi, centrala telefoniczna na tysiąc numerów oraz 7 radiowęzłów, nadających życzenia dla pracowników, którzy - zapewne jako jedyni na świecie - w Wigilie zjadali karpie z warszawskich Łazienek.

„Klerycy” skoczyli z Pałacu Kultury. Spadochrony wnieśli pod sutannami

Czterej base jumperzy skoczyli z Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Skok był nielegalny. Panom udało się przechytrzyć ochronę – na XXX piętro (114 metrów) budynku weszli w strojach księży.

zobacz więcej
40 milionów cegieł, 26 tysięcy ton stali, 1,5 mln metrów przewodów elektrycznych i 25 tysięcy punktów świetlnych - tyle zużyto przy budowie Pałacu Kultury. Po trzech latach - 21 lipca 1955, puntualnie o 16., ambasador ZSRR Pantelejmon Ponomarienko i premier rządu PRL Józef Cyrankiewicz siedząc przy stole, ustawionym przed wejściem głównym Pałacu Kultury, podpisali protokół przekazania gmachu, któremu nadano imię Józefa Stalina.

Budowa pochłonęła 16 istnień


Dopiero następnego dnia, 22 lipca, Pałac został udostępniony „całemu społeczeństwu polskiemu”. „Otwierają się szeroko piękne, ozdobne podwoje Pałacu - napisano w „Trybunie Ludu”. Tego dnia budowniczym wręczono kilka tysięcy medali. A wyczyn był nie lada, bo budowa olbrzyma trwała 1176 dni. Pracowało na niej 3500 radzieckich robotników. Na rusztowaniach zginęło 16 z nich, a o ich groby oraz dwójki robotniczych dzieci, znajdujące się w prawosławnej części cmentarza wolskiego, do dzisiaj dbają pracownicy Pałacu.
Pałąc przed X Zjazdem PZPR w 1986 roku

Pałac Kultury jak… choinka

Ma 55 lat, jest zabytkiem i w końcu doczekał się nowoczesnej szaty. Właśnie włączono nowe oświetlenie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Energooszczędna iluminacja z lamp LED będzie działać codziennie, od zmierzchu do północy, a stolica wydała na nią 2,2 mln zł.

zobacz więcej
Zresztą do dziś można natknąć się na pamiątki bo budowniczych i to w bardzo zaskakujących miejscach. Jak opowiada kronikarka Pałacu Hanna Szczubełek, która w PKiN przepracowała ponad 50 lat, w ubiegłym roku podczas wykuwania okna w Sali Kongresowej odkryto łopatę. – Była zamurowana w ścianie – wyjaśnia Szczubełek. Ponieważ była złamana kronikarka podejrzewa, że w ten sposób się jej pozbyto.

Dar bratniego narodu

Pomysłodawcą wybudowania wysokościowca jako daru bratniego narodu w dowód przyjaźni był Józef Stalin. Początkowo władze radzieckie chciały, by gmach był uczelnią i dokładną kopią moskiewskiego Uniwersytetu im. Łomonosowa, ale strona polska zdołała wynegocjować inne przeznaczenie budynku.
Symbol socjalizmu i duma budowniczych. PKiN świętował półwiecze

Bollywoodzka superprodukcja z Pałacem Kultury w tle

Bollywood znów zawitał do Polski, tym razem do Warszawy. Na ulicach stolicy rozpoczęły się zdjęcia do najnowszej indyjskiej superprodukcji. Fabuła owiana jest tajemnicą. Podobnie jak wizerunek głównego aktora. Widomo tylko, że będzie to romantyczny film akcji. Z plenerów Hindusi są zadowoleni – narzekają tylko na pogodę.

zobacz więcej
Wyżej! Wyżej!

Dyskusja przetoczyła się także w temacie gabarytów gmachu. Radzieccy architekci zaproponowali 120-metrową budowlę. Ale wtedy odezwały się ambicje Polaków. Józef Sigalin, naczelny architekt Warszawy w swojej książce opisuje, jak wyglądało ustalanie wysokości budynku. Nad przyszłym placem Defilad latał wojskowy samolot ciągnący za sobą balon. Droga radiową instruowano pilota jak wysoko ma się wznosić. Kiedy balon wyznaczył 120 metrów, Lew Rudniew, autor projektu PKiN ocenił, że tyle wystarczy. Z kolei naczelny architekt stolicy i jego współpracownicy krzyczeli: „Wyżej! Wyżej!”

Ostatecznie wysokością PKiN znacznie przerósł najwyższy przedwojenny budynek stolicy - Prudential, który mierzył 60 m. Tyle mają boczne wieże Pałacu. Wraz z iglicą kolos osiągnął wysokość 230 metrów. Liczy 42 piętra.
Panorama Warszawy z 30 piętra Pałacu w 1988 roku

Słodki Pałac Kultury w Międzynarodowy Dzień Czekolady

4 września świętujemy Międzynarodowy Dzień Czekolady. Z tej okazji w centrum Warszawy można było spróbować kawałka dwumetrowego Pałacu Kultury i Nauki wykonanego w całości z czekolady. Rzeźba PKiN powstała w ciągu 400 godzin, a do jej stworzenia wykorzystano 440 kg białej czekolady karmelowej.

zobacz więcej
Rewolucja dźwigowa

Przygotowując plac budowy, wyburzono pozostałości 190 kamienic. A po ulicach miasta jeździł traktor z makietą budynku i prezentował ją mieszkańcom. Kiedy w końcu budynek stanął, wszyscy byli bardzo ciekawi wnętrz i widoku z 30. piętra. Okazuje się jednak, że początkowo nie było planów stworzenia tarasu widokowego dla wszystkich. Miała powstać tam kameralna kawiarenka dla maksymalnie 30 gości. Hanna Szczubełek opowiada, że po otwarciu gmachu na trzydzieste piętro wwieziono przodowników pracy i najważniejszych gości. – A zainteresowanie chętnych do obejrzenia panoramy miasta wymusiło takie przeznaczenie tarasu – wyjaśnia.

Ustawiały się tasiemcowe kolejki chętnych. Winda mieściła tylko 12 osób. Potem wywożono ludzi na 29. piętro, resztę drogi musieli pokonywać pieszo. – Wreszcie pod koniec lat 70. przeprowadzono rewolucję dźwigową i dobudowano windy – opowiada kronikarka. Z tarasem wiążą się także ponure historie samobójcze. W dół z tarasu rzuciło się 8 osób.

Szczubełek wspomina parę kochanków, którzy w ten sposób sprzeciwili się woli swoich rodzin, nie godzących się na mezalians. Po tych tragicznych historiach wzmożono środki ostrożności i wzmocniono zabezpieczenia. A po ubiegłorocznym skoku „kleryków”, kiedy czterej BASE jumperzy zorganizowali nielegalny skok kraty skonstruowano tak, aby nikt nie mógł się przez nie przecisnąć.
Centralna akademia pierwszomajowa w Sali Kongresowej
Koncert życzeń

Pałac Kultury był bardzo nowoczesnym na owe czasy budynkiem biurowym. Liczył 3312 pomieszczeń, 33 dźwigi, centralę telefoniczną na tysiąc numerów, w które na dwie zmiany pracowało 5 telefonistek. Miał też 7 radiowęzłów, które wykorzystywano m.in. do nadawania koncertu życzeń. Spikerką radia była także Hanna Szczubełek i to do niej trafiały prośby pracowników o nadanie życzeń i muzyki dla jakiegoś pracownika Pałacu. – W ten sposób świętowano imieniny, a komunikat rozpoczynał się słowami: „Tu studio centralne Pałacu” – wspomina kronikarka. Taka uprzejmość kosztowała 15 złotych.

Karp z Łazienek i namiot z magazynu

To nie jedyne przywileje ówczesnych pracowników PKiN. Pałac w przeciwieństwie do wielu innych instytucji i zakładów w PRL nie posiadał wakacyjnej bazy wypoczynkowej. Ale miał magazyn sprzętów turystycznych. Każdy chętny wybierający się na wakacje mógł wypożyczyć namiot, śpiwory, turystyczne butle gazowe, a nawet koce. Zimą z kolei na wigilijny stół trafiały karpie z Łazienek Królewskich. W soboty bowiem pracownicy Pałacu pracowali w parku, dbając o staw, zarybiając go oraz hodując tulipany.
Przyciągał władze i samobójców. Wciąż kryje wiele tajemnic także zamurowanych w ścianach – Pałac Kultury kończy 60 lat
Zdjęcie główne: (fot. tvp.info/Piotr Król/NAC/Siemaszko Zbyszko)
Zobacz więcej
Historia Poprzednie wydanie
Naziści byli dla niego za mało radykalni
Fetowali go czołowi politycy Europy, od kanclerza Niemiec Helmuta Kohla po prezydenta Francji François Mitteranda.
Historia wydanie 13.03.2020 – 20.03.2020
Czarne Osy nadleciały zza morza. Jak Kuba przejęła Wenezuelę
Hawana zdobyła ogromne wpływy na świecie. Szkoliła terrorystów, obalała prezydentów, wspierała reżimy.
Historia wydanie 13.03.2020 – 20.03.2020
Niemiec, który bronił prymasa
Kardynał Stefan Wyszyński wspominał, że w chwili próby nie opuścił go tylko Niemiec oraz pies, który ugryzł jednego z ubeków.
Historia wydanie 13.03.2020 – 20.03.2020
Dali mu wiarę i charakter. Rodzice papieża
„Miłość moich najbliższych dawała mi poczucie bezpieczeństwa i mocy" – mówił Jan Paweł II na wadowickim rynku w czasie pielgrzymki do ojczyzny w 1999 roku.
Historia wydanie 6.03.2020 – 13.03.2020
Życie bezkompromisowe. Fundamentalista Jan Zieja
Kościół katolicki na pewno zmierza od surowości ku miłości, ale tak daleko, jak ksiądz Jan w 1920 roku, nie zaszedł jeszcze do dzisiaj.