Wywiady

Memem w polityka, czyli czym żyje internet

Żaden polityk nie chce być bohaterem memów, mało kogo stać na taki dystans do siebie – mówi w rozmowie z portalem tvp.info Joanna Dziwak, autorka książki „Gry losowe” i prowadząca profil „Hipsterski maoizm” na Facebooku. Zdradza też receptę na dobry mem i opowiada o wykorzystywaniu memów w walce politycznej.

Kto jest teraz na topie, jeżeli chodzi o memy w Polsce?

Niezmiennie Radek Sikorski oraz – też jako stały gwóźdź programu – premier Donald Tusk. Jeśli chodzi o opozycję, ewidentnie minął czas Antoniego Macierewicza, którego teraz w mediach nie widać. Bardziej widoczni są mniej radykalni politycy PiS.

Co sprawia, że dany polityk ma szansę trafić do top memów politycznych?

Na pewno musi mieć miejsce wydarzenie, które zwróci uwagę na takiego polityka. Mało komu udaje się wypracować własną markę poprzez samo bycie. Najczęściej musi temu towarzyszyć jeżeli nie afera, to wydarzenie, które przyciągnie uwagę; ktoś powie coś kontrowersyjnego albo chociaż zabawnego. Wtedy ludzie zwracają uwagę na taką osobę.
Joanna Dziwak w rozmowie z Krzysztofem Nakoniecznym (fot. TVP)
Pani zdaniem politycy nie zabiegają o to, by zostać bohaterem memów?

Na pewno nie. A pan chciałby być bohaterem memów? Nie sądzę. Mało kogo chyba stać na taki dystans do siebie.

A Janusz Korwin-Mikke? Był bohaterem bardzo wielu memów, został wręcz „krulem” internetu i osiągnął największy sukces w swojej karierze politycznej.

Ja Janusza Korwin-Mikkego nie uważam za polityka w tym sensie, że nie stawiam znaku równości pomiędzy nim a większością polityków. Dla mnie osobiście jest on bardziej zjawiskiem socjologicznym i socjometrycznym niż politykiem.

Jak się tworzy memy? Jaka jest recepta na dobry mem?

Dobre zdjęcie i dobry tekst. Najczęściej krótki tekst, bo jak ktoś widzi, że jest zdecydowanie za dużo znaków, najczęściej mówi: too long, didn’t read – za długie, nie czytałem. Ludzi nie interesuje przekaz, którego nie da się zawrzeć w krótkiej, czytelnej formie. Mem jest pod tym względem porównywalnym zjawiskiem do reklamy: musi mieć hasło, które będzie jasne i przekonujące dla tego, kto je czyta.
Joanna Dziwak (fot. TVP)
Czy był jakiś mem, który pani stworzyła i który nabrał niezamierzonej popularności?

Tak, ostatnio przy okazji wizyty Baracka Obamy w Polsce stworzyliśmy mem „nie będzie wiz, ale damy wam zniżkę do KFC”. I faktycznie, KFC po tym memie wprowadziło tzw. zniżkę prezydencką. Bardzo mnie to rozbawiło.

Memy to nadal satyra, śmiech, beka czy jednak już komentarz polityczny?

Myślę, że to w dużej mierze satyra, której nam w Polsce brakuje. Uważam, że kabarety w Polsce są na żenująco niskim poziomie i dlatego obśmiewanie polityki przeniosło się do internetu. Tam jest to rzeczywiście najzabawniejsze. Oprócz „Hipsterskiego maoizmu” są inne zabawne strony, np. „Faktoid” i rzeczywiście jest to 100 proc. zabawniejsze niż każdy kabaret.

Ciężko jest ukryć swoje poglądy w tworzeniu memów, czy zasada dobrego mema zabrania przekazywania własnych poglądów?

Memy, w których bardzo wyraźnie widać poglądy, to nie są dobre memy. Żart powinien być zawsze w miarę uniwersalny. Jeżeli nawet nie jest, to powinien być jeśli nie zabawny, to przynajmniej zrozumiały dla wszystkich. Jest dużo takich memów, żartów, które trafiają tylko do pewnej grupy. Nie uważam, żeby to było dobre.

Czy partie polityczne powinny tworzyć własne memy, żeby zdobywać popularność?


Nie. To zawsze będzie na siłę, zawsze będzie bardziej nachalną reklamą niż spontanicznym żartem z jakiejś sytuacji.
Top memów w Polsce
Kto, pani zdaniem, najłatwiej dostarcza amunicji do tworzenia memów w Polsce?

Niezmiennie Lech Wałęsa. Mimo że od lat nie bierze czynnego udziału w życiu politycznym, jest dla ludzi swoistą ikoną polityczną. Praktycznie wszystko co robi, ma jakiś oddźwięk społeczny i memy z Lechem Wałęsą zawsze cieszą się dużą popularnością. Tak samo jest z Aleksandrem Kwaśniewskim, ale w jego przypadku jest kilka takich tanich chwytów, które łatwo zastosować. Jeżeli powiesz „choroba filipińska”, od razu wszyscy się śmieją, nawet jeśli żart nie jest najwyższych lotów. Podobnie jest też z Leszkiem Balcerowiczem, który jest ikoną neoliberalizmu i pewnego poglądu na gospodarkę. I to ludzi niezmiennie bawi, niezależnie od tego, jakie mają poglądy.
Memy w awangardzie kultury politycznej w Polsce
Wspominała pani, że w kabaretach jest coraz mniej dobrych żartów z polityki. Czy współczesna polityka jest obecna w polskiej literaturze, poezji, książkach?

Od pewnego czasu mówi się, że jest trend na pisanie zaangażowane, że literatura powinna być odzwierciedleniem nie tylko prywatnych przeżyć autora, ale też tego, co się dzieje wokół niego, w społeczeństwie i w polityce. Pisarze typu Sylwia Chutnik i autorzy z kręgu „Krytyki Politycznej”, to za mało, żeby mówić o jakimś zjawisku. Choć z drugiej strony mamy pisarzy prawicowych, np. Jarosława Marka Rymkiewicza. Ale są oni kojarzeni raczej z pewnymi poglądami, nie zaś w takim stopniu z literaturą, w jakim powinno to być kojarzone.
A jaki ostatnio mem nie pani autorstwa, panią najbardziej rozbawił?

Nie oglądam za dużo memów, bo nie chcę się za bardzo inspirować. Tyle oglądam, o ile widzę, że mój mem gdzieś się znalazł. Natomiast dość często bawi mnie „Faktoid”, który robi wersję gazety codziennej, pokazującej aktualne wydarzenia polityczne w krzywym zwierciadle. I jest to fajne. Była jeszcze dosyć ciekawa strona „Ja panu nie przerywałem”, gdzie pojawiały się symulowane facebookowe dialogi różnych polskich polityków, w taki sposób, w jaki my rozmawiamy. To również było zabawne. Jeśli chodzi o memy, to uważam nieskromnie, że „Hipsterski maoizm” robi najlepsze memy polityczne w Polsce i nie ma konkurencji.
Memy, Faktoid, Ja panu nie przerywałem
Zdjęcie główne: Politycy są bohaterami memów wbrew swoim intencjom
Zobacz więcej
Wywiady wydanie 13.10.2017 – 20.10.2017
„Powinniśmy powiedzieć Merkel: Masz tu rachunek, płać!”
Jonny Daniels, prezes fundacji From the Depths, O SWOIM zaangażowaniu w polsko-żydowski dialog.
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
Definitely women in India are independent
Srinidhi Shetty, Miss Supranational 2016, for tvp.info
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
Małgosia uratowała mi życie. Dzięki niej wyszedłem z nałogu
– Mam polski paszport i jestem z niego bardzo dumny – mówi amerykański gwiazdor Stacey Keach.
Wywiady wydanie 28.07.2017 – 4.08.2017
„Kobiety w Indiach są niezależne. I traktowane z szacunkiem”
Tak twierdzi najpiękniejsza kobieta świata Srinidhi Shetty, czyli Miss Supranational 2016.
Wywiady wydanie 14.07.2017 – 21.07.2017
Eli Zolkos: Gross niszczy przyjaźń między Żydami a Polakami
„Żydzi, którzy angażują się w ruchy LGBT, przyjmują liberalny styl życia, odchodzą od judaizmu”.